الهام آمرکاشی: آنچه از ابتدای دولت چهاردهم تا کنون به کرات در اخبار شنیده میشود؛ دو کلمه است: گران شد!
دلار و سکه، مسکن و خودرو، بنزین، بلیت هواپیما و قطار، پوشاک، سبد معیشت، دارو وَ این روزها نوشتافزار؛ در حالی به توالی در لیست اخبارِ گران شدِ دولت چهاردهم قرار دارند که بسیاری از کارشناسان و افراد صاحبنظر در این مسیر، با تأکید بر این امر که اصلاحسازی قیمتها همچنان در خلأ نظارتی به سر میبرد، معتقدند: روند افزایش نرخ کالاها در بازار اقتصادی، بیش از پیش قابل مشاهده است و زنگ خطر موجود در این راستا در حال تکرار، بدون حضور مباشر و متولی در این امر است!
در حالی از روزهای گذشته تا کنون، خانوادهها با موضوع گرانیِ چندینبرابریِ نوشتافزار و گاهاً کیفیت نامرغوب در اجناس نسبتاً ارزانقیمت روبهرو هستند و معضل تورم به سبد لوازم مدارس کودکان نیز راه پیدا کرده که «بر اساس گزارشهای میدانی از بازارهای سراسر کشور، افزایش محسوس بهای انواع نوشتافزار و لوازم آموزشی، بار مالی سنگینی را به سبد مصرفی خانوادهها تحمیل کرده است».
اگرچه با توجه به وضعیت اقتصادی موجود، خروجیِ بیشتر اخبار که از تریبونهای متعددِ دیداری-شنیداری شنیده میشود؛ حول محور اقتصاد و سبد معیشت خانوار در گردش است که این روزها، موضوع گرانی در ملزومات مدارس، به عنوان دغدغۀ جدی خانوار از آن یاد میشود و همچون باقیِ مواردِ قابل درج در تورم کنونی، رصد و متولیِ مشخص در این امر وجود ندارد و لوازم باکیفیتِ مدارس با حجم قابل توجهی از گرانی همراه است.
طبق گزارشات مطول در این زمینه: «بسیاری از کودکان به دلایل مالی، بهویژه در مناطق محروم، یا هرگز وارد مدرسه نمیشوند یا پس از مقاطع ابتدایی و راهنمایی، ترک تحصیل میکنند. گرانی لوازمالتحریر که در ظاهر هزینهای کوچک در قیاس با مخارج زندگی محسوب میشود، در عمل به مانعی جدی برای ادامه تحصیل تبدیل شده است».
در این زمینه، پروانه خورشیدی -جامعهشناس- معتقد است: «جامعهشناسی این وضعیت را «ترک تحصیل پنهان» مینامد؛ یعنی خانوادهها برای پرهیز از فشار روانی و اجتماعی، فرزندانشان را به جای مدرسه به مشاغل کاذب مانند دستفروشی یا کارگاههای کوچک میفرستند، اما آن را ترک تحصیل نمینامند. در حالی که عملاً کودک از حق آموزش محروم میشود».
به اعتقاد وی: «محرومیت از تحصیل صرفاً به معنای نداشتن مدرک یا سواد خواندن و نوشتن نیست. این پدیده پیامدهای اجتماعی عمیقی دارد که بر کل جامعه تأثیر میگذارد. یکی از این پیامدها افزایش کودکان کار است. وقتی خانواده قادر به تأمین هزینه تحصیل نباشد، کودک وارد بازار کار میشود. این امر علاوه بر محروم کردن کودک از دوران کودکی، او را در معرض استثمار، خطرات جسمی و روحی و محرومیت دائمی از فرصتهای برابر اجتماعی قرار میدهد».
به گفتۀ این استاد جامعهشناسی: «حق تحصیل یکی از بدیهیترین حقوق کودک است و دولتها موظفند ابزارهای لازم برای تحقق آن را فراهم کنند. اما متأسفانه در سالهای اخیر شاهدیم که گرانی مداوم لوازمالتحریر و نبود سیاستهای حمایتی مؤثر، بسیاری از خانوادهها را به نقطهای رسانده که بین نان شب و دفتر و مداد، مجبور به انتخاب اولی میشوند و گرانی لوازمالتحریر شاید در نگاه اول مسئلهای کوچک در مقایسه با بحرانهای کلان اقتصادی به نظر برسد، اما در واقع پیامدهای سنگین و بلندمدتی برای جامعه دارد. وقتی کودکی به دلیل نداشتن دفتر و مداد از تحصیل محروم میشود، ما در حال قربانیکردن آینده نسلها هستیم. این موضوع تنها دغدغه یک خانواده فقیر نیست، بلکه چالشی ملی است که اگر جدی گرفته نشود، کشور را با بحرانهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی پیچیدهتری مواجه خواهد کرد».
وَ اگرچه رصد بازار نوشتافزار، نیازمند پیگیریِ مستمر از سوی کارشناسانِ ذیربط و تشکیلِ تیم ویژه نظارت بر بازار لوازمالتحریر است که به موازاتِ این امر، اکثریت کودکان این سرزمین، حقِ تحصیل و استفاده از نوشتافزار معمولی در کیف مدارس خود را دارند و این مهم، پیش از معضلشدن، نیازمند ورودِ جدی مسئولان در این زمینه است تا بتوانند با توزیع حداکثری و در صورت اجرا، رایگان در بسیاری از مدارس محروم کشور؛ تحصیلِ ادامهدار و با روحیه را به فرزندانِ این آبادبوم هدیه دهند.
با توجه به دورنمای اوضاع موجود، باید منتظر بود و دید راه حل مناسب برای برونرفت از شرایط بغرنج فعلی از سوی کدام نهاد، اجرایی خواهد شد و میتوان به آیندهای خالی از ترک تحصیل پنهان امیدوار بود یا خیر!
Elhamamerkashi@chmail.ir